ict ความสำเร็จไอที กับวัฒนธรรมองค์กรที่กำหนดพฤติกรรมแย่ที่สุดที่ผู้นำยอมให้เกิดขึ้น

ความสำเร็จไอที กับวัฒนธรรมองค์กรที่กำหนดพฤติกรรมแย่ที่สุดที่ผู้นำยอมให้เกิดขึ้น

มีคำกล่าวว่า "วัฒนธรรมองค์กรถูกกำหนดจากพฤติกรรมแย่ที่สุดที่ผู้นำยอมให้เกิดขึ้น" โดย Steve Gruenert ประโยคสั้น ๆ นี้อาจเป็นหนึ่งในบทเรียนด้านการบริหารที่ทรงพลังที่สุด โดยเฉพาะในโลกของเทคโนโลยีสารสนเทศ (IT) ที่ทุกองค์กรกำลังเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว 

ผู้บริหารจำนวนมาก เชื่อว่าวัฒนธรรมองค์กรเกิดจากวิสัยทัศน์ พันธกิจ ค่านิยม หรือคำขวัญที่ติดอยู่บนผนังสำนักงาน แต่ในความเป็นจริง พนักงานไม่ได้เรียนรู้วัฒนธรรมจากสิ่งที่ผู้บริหาร "พูด" หากแต่เรียนรู้จากสิ่งที่ผู้บริหาร "ยอมให้เกิดขึ้น" ในงานด้าน IT สิ่งนี้เห็นได้ชัดเจนกว่าหลายสายงาน เมื่อความผิดปกติกลายเป็นเรื่องปกติ ลองพิจารณาสถานการณ์ต่อไปนี้

* พนักงานแชร์รหัสผ่านกันทั้งหน่วยงาน
* ผู้ดูแลระบบใช้บัญชีเดียวกันทั้งทีม
* ไม่มีการสำรองข้อมูลอย่างสม่ำเสมอ
* โครงการล่าช้าเป็นประจำ
* ระบบล่มบ่อยแต่ไม่มีการวิเคราะห์สาเหตุ
* จัดซื้อซอฟต์แวร์โดยไม่มีการประเมินความคุ้มค่า
* ใช้ไฟล์ Excel แทนระบบฐานข้อมูลมาหลายปี

หากเหตุการณ์เหล่านี้เกิดขึ้นครั้งหนึ่งแล้วได้รับการแก้ไขทันที ปัญหาอาจไม่ร้ายแรง แต่ถ้าผู้บริหารเห็นแล้วปล่อยผ่าน ไม่ติดตาม ไม่สอบถาม และไม่ดำเนินการแก้ไข 

สิ่งที่พนักงานรับรู้ คือ "องค์กรนี้ยอมรับพฤติกรรมแบบนี้ได้" และนั่นคือจุดเริ่มต้นของวัฒนธรรมองค์กรรูปแบบใหม่ที่กำลังก่อตัวขึ้นโดยไม่รู้ตัว

วัฒนธรรม Cybersecurity เริ่มจากผู้บริหาร

หลายองค์กรลงทุนด้าน Cybersecurity หลายล้านบาท ซื้อ Firewall, Endpoint Security, SIEM, SOC หรือ AI Security Platform แต่กลับเกิดเหตุข้อมูลรั่วไหลจากความผิดพลาดง่าย ๆ ของบุคลากร สาเหตุไม่ใช่เพราะเทคโนโลยีไม่ดี แต่เป็นเพราะผู้บริหารยอมให้เกิดพฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัย ตัวอย่างเช่น

* ยอมให้ส่งข้อมูลลูกค้าผ่าน Line
* ยอมให้ใช้ USB ส่วนตัว
* ยอมให้ติดตั้งโปรแกรมเถื่อน
* ยอมให้ใช้ Password ง่าย ๆ

ในที่สุดพนักงานจะเข้าใจว่า "ความปลอดภัยเป็นเรื่องที่พูดถึง แต่ไม่ใช่เรื่องที่ต้องทำจริง"

วัฒนธรรมข้อมูล (Data Culture)

ก็เช่นเดียวกัน องค์กรจำนวนมากประกาศว่า "เราจะเป็นองค์กรที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล" แต่ในการประชุมผู้บริหารกลับใช้ความรู้สึกมากกว่าข้อมูล เมื่อพนักงานนำเสนอ Dashboard ผู้บริหารตอบว่า "ผมว่าไม่น่าจะใช่" โดยไม่มีข้อมูลสนับสนุน หรือ เมื่อรายงานแสดงตัวเลขที่ไม่ตรงกัน แต่ไม่มีใครตรวจสอบ ไม่มีใครรับผิดชอบ ไม่มีใครแก้ไข ในไม่ช้าองค์กรจะเรียนรู้ว่า "ข้อมูลไม่สำคัญเท่าความเห็นของผู้มีอำนาจ" และวัฒนธรรม Data-Driven ก็จะไม่มีวันเกิดขึ้น วัฒนธรรมการพัฒนาระบบ ก็เช่นกัน หลายองค์กรบอกว่าต้องการ Innovation, Digital Transformation และ AI Transformation แต่เมื่อเกิดข้อผิดพลาดจากการทดลอง ผู้บริหารกลับตำหนิผู้ปฏิบัติงาน ลงโทษคนที่กล้าคิด ตำหนิคนที่กล้าลอง 

สุดท้ายพนักงานจะเรียนรู้ว่า "อย่าคิดใหม่ อย่าทำใหม่ ทำแบบเดิมปลอดภัยกว่า" ผลคือ องค์กรไม่สามารถสร้างนวัตกรรมได้ แม้จะลงทุนด้านเทคโนโลยีจำนวนมากก็ตาม

ผู้นำไอทีต้องเป็นแบบอย่าง 

สำหรับผู้บริหาร IT ไม่ว่าจะเป็น CIO, CTO, IT Director, Head of Digital หรือ IT Manager สิ่งสำคัญที่สุดอาจไม่ใช่ความรู้ด้านเทคนิค แต่คือ การกำหนดมาตรฐานพฤติกรรมที่องค์กรยอมรับได้ ตัวอย่างเช่น

- หากคุณต้องการวัฒนธรรม Cybersecurity / คุณต้องไม่ยอมให้มีการแชร์รหัสผ่าน

- หากคุณต้องการวัฒนธรรม Data-Driven / คุณต้องตัดสินใจจากข้อมูลจริง

- หากคุณต้องการวัฒนธรรม Innovation / คุณต้องยอมรับความผิดพลาดจากการทดลอง

- หากคุณต้องการวัฒนธรรม AI / คุณต้องเป็นคนแรกที่เรียนรู้และใช้งาน AI

พนักงานจะเชื่อในสิ่งที่คุณทำ มากกว่าสิ่งที่คุณพูดเสมอ

บทเรียนสำหรับยุค AI

ปัจจุบันหลายองค์กรกำลังเร่งนำ AI มาใช้งาน แต่สิ่งที่น่ากังวลไม่ใช่เรื่องเทคโนโลยี แต่คือพฤติกรรมที่ผู้บริหารยอมให้เกิดขึ้น หากองค์กรยอมให้ ใช้ AI โดยไม่มีนโยบาย, ป้อนข้อมูลลับเข้าสู่ AI สาธารณะ, ใช้ข้อมูลที่ AI สร้างโดยไม่ตรวจสอบ, สร้างรายงานปลอมด้วย AI, วัฒนธรรมองค์กรที่เกิดขึ้นจะไม่ใช่ "AI Culture" แต่จะกลายเป็น "Culture of Convenience" หรือวัฒนธรรมแห่งความสะดวก ที่อาจสร้างความเสียหายมหาศาลในอนาคต

สรุป

ผู้บริหารจำนวนมาก พยายามสร้างวัฒนธรรมองค์กรผ่านคำขวัญ การอบรม หรือกิจกรรมต่าง ๆ แต่ความจริงแล้ว วัฒนธรรมองค์กรไม่ได้ถูกสร้างจากสิ่งที่เราประกาศ หากถูกสร้างจากสิ่งที่เรายอมรับ โดยเฉพาะในงานด้าน IT ที่เกี่ยวข้องกับข้อมูล ระบบ และความปลอดภัย คำถามสำคัญสำหรับผู้บริหารจึงไม่ใช่ "เราต้องการวัฒนธรรมองค์กรแบบไหน" แต่คือ "วันนี้เรากำลังยอมให้พฤติกรรมแย่อะไรเกิดขึ้นบ้าง" เพราะในท้ายที่สุด วัฒนธรรมด้านไอทีขององค์กร จะไม่ได้สะท้อนนโยบายที่เขียนไว้ในคู่มือ แต่จะสะท้อนมาตรฐานพฤติกรรมที่ผู้นำเลือกจะยอมรับในทุกๆ วัน จนในที่สุดการพัฒนาไอทีจากความตั้งใจทำระบบที่ดีกลายเป็นระบบที่สร้างปัญหา (ดูเพิ่ม อีโง่ซิสเต็ม ระบบอิเล็คโทรนิกส์ที่ทำให้เราดูโง่) เกิดมากมาย 

 .

-------------------------