WNBR เครือข่ายพื้นที่สงวนชีวมณฑลโลก ปี 2025

เขตสงวนชีวมณฑลของ ยูเนสโก ปี 2025

เขตสงวนชีวมณฑลของยูเนสโกใหม่ในปี 2025

การขยายเครือข่ายพื้นที่ต้นแบบเพื่อความสมดุลระหว่างมนุษย์และธรรมชาติครั้งใหญ่ที่สุดในรอบ 20 ปี

ปี 2025 ถือเป็นอีกหนึ่งปีสำคัญของโครงการ Man and the Biosphere Programme (MAB) ขององค์การยูเนสโก (UNESCO) เมื่อมีการประกาศรับรอง เขตสงวนชีวมณฑล (Biosphere Reserves) ใหม่จำนวน 26 แห่ง ใน 21 ประเทศ ซึ่งนับเป็นการขยายเครือข่ายครั้งใหญ่ที่สุดในรอบกว่า 20 ปี

การรับรองดังกล่าวทำให้เครือข่ายเขตสงวนชีวมณฑลโลก (World Network of Biosphere Reserves: WNBR) เพิ่มขึ้นเป็น 784 แห่ง ใน 142 ประเทศ ครอบคลุมพื้นที่มากกว่า 7.5 ล้านตารางกิโลเมตร หรือมากกว่า 5% ของพื้นผิวแผ่นดินโลก และเป็นพื้นที่ที่ประชากรหลายร้อยล้านคนอาศัยอยู่ร่วมกับระบบนิเวศที่สำคัญของโลกอย่างสมดุล (UNESCO)

การประกาศครั้งประวัติศาสตร์ในปี 2025

UNESCO ประกาศรับรองเขตสงวนชีวมณฑลใหม่ 26 แห่ง จาก 21 ประเทศ ในการประชุม World Congress of Biosphere Reserves ที่เมืองหางโจว ประเทศจีน นับเป็นจำนวนการรับรองใหม่มากที่สุดในรอบกว่า 20 ปี และเป็นการขยายเครือข่ายที่ใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่เริ่มโครงการ MAB เมื่อปี 1971 

นาย Audrey Azoulay ผู้อำนวยการใหญ่ UNESCO กล่าวว่าพื้นที่เหล่านี้เป็นตัวอย่างของ

“การสร้างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์ธรรมชาติกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้คน” (UNESCO)

ประเทศที่ได้รับเขตสงวนชีวมณฑลแห่งแรก

หนึ่งในไฮไลต์สำคัญของปี 2025 คือการที่ 6 ประเทศได้รับการรับรองเขตสงวนชีวมณฑลแห่งแรกของตน

ได้แก่

• São Tomé and Príncipe

• ประเทศใหม่ในแอฟริกาและยุโรปบางส่วน

• พื้นที่ที่ก่อนหน้านี้ยังไม่เคยมี Biosphere Reserve อยู่ในเครือข่าย UNESCO

การขยายตัวครั้งนี้ช่วยเพิ่มการมีส่วนร่วมของประเทศกำลังพัฒนาในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติระดับโลก

พื้นที่เด่นที่ได้รับการรับรองในปี 2025 

แม้ UNESCO จะรับรองรวม 26 แห่ง แต่มีหลายพื้นที่ที่ได้รับความสนใจเป็นพิเศษ

1. Raja Ampat / Indonesia

หนึ่งในพื้นที่ทางทะเลที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงที่สุดในโลก เป็นส่วนสำคัญของ Coral Triangle ซึ่งเป็นศูนย์กลางความหลากหลายของปะการังโลก มีปลากว่า 1,600 ชนิด และปะการังมากกว่า 75% ของโลกพบได้ในภูมิภาคนี้

2. Cold Desert Biosphere Reserve / India

ตั้งอยู่ในเขตหิมาลัยสูงของลาดักห์ มีภูมิประเทศทะเลทรายหนาวที่โดดเด่น และเป็นถิ่นอาศัยของ เสือดาวหิมะ แกะภูเขา Blue Sheep และสัตว์หายากในเขตเทือกเขาหิมาลัย

3. Vjosa Valley / Albania

แม่น้ำสายสำคัญที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในแม่น้ำธรรมชาติสายสุดท้ายของยุโรป มีระบบนิเวศแม่น้ำที่ยังคงความสมบูรณ์อย่างมาก

4. Lac du Bourget / France

พื้นที่ทะเลสาบน้ำจืดขนาดใหญ่ที่สุดของฝรั่งเศส มีคุณค่าด้านความหลากหลายทางชีวภาพและการจัดการทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน

ทำไม UNESCO จึงให้ความสำคัญกับ Biosphere Reserves?

ปัจจุบันโลกกำลังเผชิญกับความท้าทายสำคัญหลายประการ

• การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

• การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ

• การขยายตัวของเมือง

• การใช้ทรัพยากรเกินขีดจำกัด

UNESCO มองว่า Biosphere Reserves เป็นพื้นที่ต้นแบบในการทดลองแนวทางแก้ปัญหาเหล่านี้

โดยใช้ความร่วมมือระหว่าง

• นักวิทยาศาสตร์

• ภาครัฐ

• ชุมชนท้องถิ่น

• ภาคธุรกิจ

• ชนพื้นเมือง

เพื่อสร้างรูปแบบการพัฒนาที่สมดุลและยั่งยืนมากขึ้น ความเชื่อมโยงกับ UNESCO Global Geopark

แม้ Biosphere Reserve และ UNESCO Global Geopark จะเป็นโครงการคนละประเภท

แต่ทั้งสองต่างมีเป้าหมายร่วมกันคือ

• การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

• การสร้างเศรษฐกิจสีเขียว

• การสนับสนุนชุมชนท้องถิ่น

• การส่งเสริมการศึกษา

• การพัฒนาอย่างยั่งยืน

ปัจจุบันมากกว่า 50% ของ Biosphere Reserves มีพื้นที่ทับซ้อนกับแหล่งอนุรักษ์หรือพื้นที่รับรองของ UNESCO ประเภทอื่น เช่น มรดกโลกและอุทยานธรณีโลก (Global Geopark) 

บทสรุป

การประกาศเขตสงวนชีวมณฑลใหม่ 26 แห่งในปี 2025 ถือเป็นก้าวสำคัญของ UNESCO ในการขยายเครือข่ายพื้นที่ต้นแบบเพื่อความยั่งยืนทั่วโลก

จากทะเลปะการังในอินโดนีเซีย ทะเลทรายหนาวในลาดักห์ ไปจนถึงแม่น้ำธรรมชาติในยุโรป ทุกพื้นที่สะท้อนแนวคิดเดียวกันว่า

“การอนุรักษ์ธรรมชาติและการพัฒนาคุณภาพชีวิตของมนุษย์สามารถดำเนินไปพร้อมกันได้”

ในยุคที่โลกเผชิญกับวิกฤตสิ่งแวดล้อมและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เขตสงวนชีวมณฑลจึงไม่ใช่เพียงพื้นที่คุ้มครองธรรมชาติ แต่เป็นต้นแบบของอนาคตที่มนุษย์และธรรมชาติสามารถเติบโตไปด้วยกันอย่างยั่งยืน

.

-------------------------

.

.