ตัวอย่าง “อุทยานธรณีxxx” xxx Geopark

อุทยานธรณีโลก ยูเนสโก (UNESCO Global Geoparks: UGGp)
HowTo UGGp คู่มือปฏิบัติสู่ UNESCO Global Geopark
ตัวอย่าง “อุทยานธรณีxxx” xxx Geopark
สมมติเป็นพื้นที่ต่อเนื่องในประเทศไทยประมาณ 650 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุม 3 อำเภอ มีจุดสำรวจเบื้องต้น 20 จุด ชุมชนนำร่อง 8 ชุมชน และโรงเรียนร่วมโครงการ 6 แห่ง มีภูมิประเทศหินทราย หน้าผา และแม่น้ำเป็นหัวข้อเริ่มต้นในการศึกษา
ชื่อพื้นที่และตัวเลขทั้งหมดเป็นข้อมูลสมมติ ไม่ใช่เกณฑ์ขั้นต่ำของ UNESCO และยังไม่มีหลักฐานยืนยันคุณค่าธรณีวิทยาระดับนานาชาติ การพิสูจน์เรื่องนี้จึงเป็นงานสำคัญก่อนตัดสินใจยื่นสมัคร
กรอบเวลา: ประมาณ 40–42 เดือน ภายใต้เงื่อนไขว่าพื้นที่พร้อม
ตัวอย่าง เริ่มมกราคม 2570 ตั้งเป้ายื่นตุลาคม–พฤศจิกายน 2571 รับการประเมินในปี 2572 และติดตามการพิจารณารับรองในปี 2573 เป็นการวางแผนเทียบกับปฏิทิน UNESCO ปัจจุบัน ต้องตรวจรอบจริงและกำหนดกลั่นกรองภายในประเทศอีกครั้ง
พื้นที่ต้องดำเนินงานเป็นอุทยานธรณีจริงอย่างน้อยหนึ่งปีก่อนยื่นสมัคร จึงต้องสร้างระบบงานและเก็บหลักฐานตั้งแต่ช่วงเตรียมพื้นที่ หากงานวิจัยหรือองค์ประกอบสำคัญยังไม่พร้อม ให้เลื่อนปีที่ยื่นตามความพร้อมจริง ขั้นตอนการสมัครของ UNESCO
1. ตั้งทีมที่รับผิดชอบงานได้ต่อเนื่อง
| บทบาท | ความรับผิดชอบ |
|---|---|
| ผู้สนับสนุนและคณะกรรมการอำนวยการ | อนุมัติทิศทาง งบประมาณ และตัดสินใจเดินหน้าหรือเลื่อนยื่น |
| ผู้จัดการโครงการ | คุมแผน ประสานหน่วยงาน และติดตามงานทุกด้าน |
| หัวหน้าวิชาการธรณีวิทยา | สำรวจ ตรวจงานวิจัย และจัดทำหลักฐานคุณค่าพื้นที่ |
| เจ้าหน้าที่ GIS และข้อมูล | ดูแลขอบเขต แผนที่ ทะเบียนแหล่ง และฐานหลักฐาน |
| ทีมอนุรักษ์และเจ้าของพื้นที่ | ดูแลแหล่ง สิทธิการเข้าถึง และความปลอดภัย |
| ทีมชุมชนและการศึกษา | ทำงานกับชุมชน โรงเรียน และผู้ประกอบการ |
| ทีมเอกสารและภาษาอังกฤษ | จัดทำคำขอ ตรวจความสอดคล้อง และควบคุมรุ่นเอกสาร |
| ฝ่ายกฎหมายและการเงิน | ตรวจอำนาจหน้าที่ สิทธิพื้นที่ และงบดำเนินงาน |
ควรมีผู้ประสานงานประจำติดตามงานระหว่างวันที่พี่เรนไม่ได้ลงพื้นที่ พร้อมส่งรายงานและรวบรวมเรื่องที่ต้องตัดสินใจ
2. ใช้แผนหลักนี้เป็นลำดับดำเนินงาน
| ขั้น | ช่วงตัวอย่าง | งานสำคัญ | ผลงานที่ต้องตรวจรับ |
|---|---|---|---|
| 1. รับมอบหมายและเริ่มโครงการ | ม.ค. 2570 | ตั้งทีม กำหนดเป้าหมาย ขอบเขตงาน และผู้อนุมัติ | แผนเริ่มงาน รายชื่อทีม และทะเบียนงาน |
| 2. ตรวจความเป็นไปได้ | ม.ค.–มี.ค. 2570 | รวบรวมข้อมูล สำรวจคัดกรอง ตรวจขอบเขตและช่องทางเสนอชื่อระดับประเทศ | รายงานความพร้อมและรายการข้อมูลที่ยังขาด |
| 3. จัดระบบบริหาร | ก.พ.–มิ.ย. 2570 | ตรวจรูปแบบองค์กร สิทธิพื้นที่ บทบาทชุมชน และงบประมาณ | องค์กรที่ทำงานได้จริงและแผนบริหาร |
| 4. พิสูจน์คุณค่าธรณีวิทยา | มี.ค.–ธ.ค. 2570 หรือยาวกว่านั้น | สำรวจละเอียด ทบทวนวิจัย เปรียบเทียบแหล่ง และตรวจโดยผู้เชี่ยวชาญ | รายงานคุณค่าพร้อมแหล่งอ้างอิง |
| 5. จัดระบบอนุรักษ์ | เม.ย.–ธ.ค. 2570 | ประเมินภัยคุกคาม กำหนดผู้ดูแลและมาตรการรายแหล่ง | แผนอนุรักษ์และบันทึกติดตาม |
| 6. ดำเนินงานจริง | ก.ค. 2570 เป็นต้นไป | จัดการศึกษา ทำงานกับชุมชน พัฒนาบริการ สื่อ และเครือข่าย | หลักฐานการดำเนินงานต่อเนื่องและผลลัพธ์ |
| 7. ตรวจความพร้อมและปิดช่องว่าง | ม.ค.–มิ.ย. 2571 | ตรวจเกณฑ์เทียบหลักฐาน เตรียมเอกสารและกระบวนการประเทศ | ตารางงานที่ต้องแก้ พร้อมเจ้าภาพ |
| 8. แสดงเจตจำนงและจัดชุดคำขอ | ภายในกำหนดปี 2571 | ดำเนินหนังสือทางการ จัดทำ Dossier ภาษาอังกฤษ แบบฟอร์มและภาคผนวก | ชุดเอกสารที่ตรวจครบตามแม่แบบรอบจริง |
| 9. ยื่นและตอบคำถาม | ต.ค.–พ.ย. 2571 เป็นต้นไป | ยื่นผ่านช่องทางประเทศ เก็บชุดส่งจริง และตอบคำขอข้อมูล | หลักฐานส่งและทะเบียนคำถาม–คำตอบ |
| 10. รับการประเมินภาคสนาม | ปี 2572 ตามนัด | เตรียมเส้นทาง ผู้ให้ข้อมูล ห้องหลักฐาน ล่าม และแผนฉุกเฉิน | การตรวจพื้นที่จริงและบันทึกประเด็นติดตาม |
| 11. ตอบข้อเสนอแนะและติดตามผล | หลังประเมิน–2573 | แก้ไขตามประเด็นและติดตามหนังสือทางการ | รายงานแก้ไขพร้อมหลักฐาน |
| 12. บริหารหลังรับรอง | ต่อเนื่อง | รักษาทีม งบ แหล่ง ชุมชน และเตรียมประเมินซ้ำ | แผนประจำปีและฐานหลักฐานต่อเนื่อง |
งานวิชาการ การจัดองค์กร การอนุรักษ์ และการมีส่วนร่วมควรทำควบคู่กัน เพราะต่างเป็นองค์ประกอบของอุทยานธรณีที่ต้องทำงานร่วมกัน องค์ประกอบพื้นฐานของ UNESCO Global Geoparks
3. เริ่มลงมือด้วยแผน 90 วันแรก
| ช่วงเวลา | สิ่งที่ต้องทำให้เสร็จ |
|---|---|
| สัปดาห์ 1–2 | ประชุมเริ่มงาน แต่งตั้งผู้รับผิดชอบ และจัดระบบเอกสารกลาง |
| สัปดาห์ 3–4 | ขอข้อมูลเดิมและยืนยันขั้นตอน ผู้รับเรื่อง และกำหนดส่งระดับประเทศ |
| สัปดาห์ 5–6 | สำรวจคัดกรองแหล่ง ตรวจขอบเขตและข้อจำกัดการเข้าถึง |
| สัปดาห์ 7–8 | พบชุมชน โรงเรียน เจ้าของพื้นที่ และผู้ประกอบการ |
| สัปดาห์ 9–10 | วิเคราะห์ช่องว่างด้านวิชาการ องค์กร สิทธิพื้นที่ และงบ |
| สัปดาห์ 11–12 | จัดทำแผนปฏิบัติการและงบประมาณตามปริมาณงาน |
| สิ้นเดือน 3 | เสนอผู้บริหารตัดสินใจศึกษาต่อ ปรับพื้นที่ หรือชะลอโครงการ |
4. ใช้จุดตรวจความพร้อมก่อนอนุมัติเดินหน้าต่อ
- สิ้นเดือน 3: มีเหตุผลทางวิชาการให้ศึกษาต่อ มีเจ้าภาพ และมีความร่วมมือเริ่มต้น
- สิ้นเดือน 6: องค์กร คน งบประมาณ และการดูแลพื้นที่พร้อมดำเนินงาน
- สิ้นปีแรก: มีหลักฐานวิชาการที่น่าเชื่อถือและมีกิจกรรมดำเนินงานจริง
- ก่อนยื่น: หลักฐานคุณค่า องค์กร ขอบเขต การอนุรักษ์ ชุมชน ระยะเวลาดำเนินงาน และเอกสารครบตามข้อกำหนด
จุดตรวจเหล่านี้เป็นเครื่องมือบริหารภายใน ไม่ใช่คะแนนผ่านของ UNESCO หากประเด็นสำคัญยังไม่มีหลักฐาน ให้เพิ่มงานแก้ไขและปรับกำหนดยื่น
5. ให้ทุกงานมีหลักฐานตรวจรับ
ตัวอย่างเช่น งาน “พัฒนาการศึกษาธรณีวิทยา” ควรมีผลส่งมอบเป็นบทเรียนที่ตรวจเนื้อหาแล้ว บันทึกใช้จริง ผลสะท้อนจากครูและนักเรียน และฉบับปรับปรุง ส่วนงาน “ดูแลแหล่ง” ควรมีข้อมูลสภาพเริ่มต้น ผู้รับผิดชอบ รอบตรวจ และผลแก้ไขความเสียหาย
ทะเบียนงานใช้ช่องพื้นฐานดังนี้:
| งาน | ผู้รับผิดชอบ | กำหนดเสร็จ | หลักฐานตรวจรับ | ปัญหา/สถานะ |
|---|---|---|---|---|
| จัดทำทะเบียนแหล่ง | วิชาการ/GIS | วันที่จริงตามแผน | พิกัด ภาพ ข้อมูล และแหล่งอ้างอิง | ระบุข้อมูลที่ยังขาด |
| ทดลองบทเรียนภาคสนาม | ทีมการศึกษา | วันที่จริงตามแผน | สื่อ บันทึกกิจกรรม และผลเรียนรู้ | ระบุสิ่งที่ต้องปรับ |
| ตรวจสิทธิใช้พื้นที่ | กฎหมาย/เจ้าของพื้นที่ | วันที่จริงตามแผน | เอกสารและความเห็นผู้มีอำนาจ | ระบุข้อจำกัด |
6. ตั้งงบจากงานจริง และเผื่องานหลังยื่น
ยังไม่มีข้อมูลต้นทุนของพื้นที่จริง จึงไม่ควรกำหนดวงเงินรวมเสมือนเป็นราคาที่ประเมินแล้ว ให้แยกงบเป็นทีมงาน สำรวจและวิจัย GIS อนุรักษ์ ชุมชนและการศึกษา สื่อและป้าย เอกสารภาษาอังกฤษ เครือข่าย และการรับประเมิน
แต่ละหมวดคำนวณจาก ปริมาณงาน × อัตราที่ตรวจสอบได้ พร้อมแยกค่าใช้จ่ายครั้งเดียวกับค่าใช้จ่ายประจำ และจัดงบต่อเนื่องกรณีเลื่อนรอบยื่นหรือได้รับข้อเสนอแนะให้ปรับปรุง
7. ติดตามผลจนส่งมอบสู่ทีมประจำ
หลังลงพื้นที่ ทีมยังต้องดำเนินงานและตอบข้อเสนอแนะ การประชุมปิดการประเมินไม่ใช่ผลรับรองสุดท้าย เพราะ Council และ Executive Board มีบทบาทตามกระบวนการพิจารณา บทบาท UNESCO Global Geoparks Council
เมื่อได้รับการรับรอง ให้ส่งมอบแผน ข้อมูล และงานค้างสู่ทีมประจำ พร้อมเตรียมระบบหลักฐานสำหรับการประเมินซ้ำรอบสี่ปีตั้งแต่ต้น กระบวนการ Revalidation
ในไฟล์ฉบับเต็มมี แผน 14 ขั้น ตาราง 90 วันแรก ทะเบียนงานตัวอย่าง หมวดงบประมาณ ตารางความเสี่ยง และรายการข้อมูลที่ต้องยืนยัน พี่เรนสามารถเริ่มใช้โดยเปลี่ยนชื่อพื้นที่ ใส่รายชื่อผู้รับผิดชอบ และนำข้อมูลจริงมาตรวจความพร้อมในช่วงสามเดือนแรกครับ
#HowToUGGp #UNESCO #UNESCOGlobalGeopark #Geopark #อุทยานธรณี #อุทยานธรณีโลก #แผนปฏิบัติงาน #การบริหารโครงการ #มรดกธรณีวิทยา #การอนุรักษ์ #การมีส่วนร่วมของชุมชน #การศึกษา #การพัฒนาที่ยั่งยืน #Revalidation #iok2u
------------------------
ที่มา
- http://www.globalgeopark.org
- https://www.unesco.org/en/mab/wnbr/
รวบรวมรูปภาพ
------------------------
------------------------
HowTo UGGp-00 ชุดคู่มือปฏิบัติสู่ UNESCO Global Geopark
.

