Mountain101-09 ภูเขาหินปูน (Karst Mountains)
ภูเขาหินปูน (Karst Mountains) ความมหัศจรรย์ที่ธรรมชาติแกะสลักจากน้ำและกาลเวลา
หากภูเขาหิมาลัยเป็นผลงานของพลังจากใต้พิภพ ภูเขาหินปูนก็เปรียบเสมือนประติมากรรมที่ธรรมชาติค่อย ๆ แกะสลักด้วยหยดน้ำ ฝน และกาลเวลาเป็นเวลาหลายล้านปี ภูเขาเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากการปะทุของภูเขาไฟหรือการชนกันของแผ่นเปลือกโลกโดยตรง แต่เกิดจากกระบวนการละลายและกัดเซาะของหินปูนอย่างช้า ๆ จนกลายเป็นยอดเขารูปทรงแปลกตา หน้าผาสูงชัน ถ้ำขนาดมหึมา แม่น้ำใต้ดิน หลุมยุบ และเสาหินที่ดูราวกับงานศิลปะของธรรมชาติ
ภูมิประเทศลักษณะนี้เรียกว่า คาสต์ (Karst) ซึ่งพบได้ในหลายประเทศทั่วโลก และเป็นที่ตั้งของแหล่งท่องเที่ยวชื่อดัง เช่น กุ้ยหลิน (Guilin) ในประเทศจีน อ่าวฮาลอง (Ha Long Bay) ในเวียดนาม อ่าวพังงาในประเทศไทย และอุทยานแห่งชาติแม่น้ำใต้ดินปวยร์โตปรินเซซา (Puerto Princesa Underground River) ในฟิลิปปินส์ หลายแห่งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกของยูเนสโก เนื่องจากมีคุณค่าทั้งด้านธรณีวิทยา ระบบนิเวศ และความงดงามของภูมิทัศน์
ภูเขาหินปูนคืออะไร?
ภูเขาหินปูน คือภูเขาที่ประกอบด้วย หินปูน (Limestone) เป็นหลัก หินชนิดนี้เกิดจากการสะสมตัวของเปลือกหอย ปะการัง และซากสิ่งมีชีวิตในทะเลเมื่อหลายร้อยล้านปีก่อน
เมื่อเวลาผ่านไป ตะกอนเหล่านี้ถูกอัดแน่นจนกลายเป็นหิน ก่อนจะถูกยกตัวขึ้นจากก้นทะเลด้วยการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก กลายเป็นภูเขาหินปูนที่เราพบเห็นในปัจจุบัน
นั่นหมายความว่า ภูเขาหินปูนหลายแห่งที่เราเดินทางไปเยือนในวันนี้ เคยเป็นพื้นทะเลโบราณมาก่อน
คาสต์ (Karst) คืออะไร?
คำว่า Karst มาจากชื่อภูมิภาคคาร์สต์ในประเทศสโลวีเนียและอิตาลี ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีภูมิประเทศแบบนี้เด่นชัดที่สุดแห่งหนึ่งของยุโรป
ปัจจุบัน นักธรณีวิทยาใช้คำว่า "ภูมิประเทศแบบคาสต์" สำหรับพื้นที่ที่เกิดจากการละลายของหินปูน หินโดโลไมต์ หรือหินที่ละลายน้ำได้ง่าย
กระบวนการนี้ต้องอาศัย
-
น้ำฝน
-
ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์
-
เวลาเป็นล้านปี
จึงจะเกิดภูมิประเทศที่สวยงามและซับซ้อนดังที่เห็นในปัจจุบัน
ภูเขาหินปูนเกิดขึ้นได้อย่างไร?
กระบวนการเกิดคาสต์สามารถสรุปได้เป็น 4 ขั้นตอน
1. การสะสมตัวของตะกอนทะเล
ซากปะการัง เปลือกหอย และสิ่งมีชีวิตในทะเลสะสมตัวเป็นเวลาหลายล้านปี
2. การยกตัวของเปลือกโลก
แผ่นเปลือกโลกยกพื้นทะเลขึ้นกลายเป็นภูเขา
3. การละลายของหินปูน
น้ำฝนดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์จากอากาศและดิน กลายเป็นกรดคาร์บอนิกอ่อน ๆ เมื่อซึมผ่านรอยแตกของหินปูน จะค่อย ๆ ละลายหินและขยายรอยแตกให้กว้างขึ้น
4. การกัดเซาะต่อเนื่อง
เมื่อเวลาผ่านไปหลายล้านปี จึงเกิด
-
ถ้ำ
-
หลุมยุบ
-
แม่น้ำใต้ดิน
-
หุบเขา
-
เสาหิน
-
ภูเขารูปกรวย
ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของภูมิประเทศแบบคาสต์
ลักษณะเด่นของภูมิประเทศคาสต์
ภูมิประเทศแบบคาสต์มีองค์ประกอบสำคัญหลายรูปแบบ ได้แก่
-
ภูเขาหินปูนทรงกรวย (Cone Karst)
-
เสาหินปูน (Tower Karst)
-
ถ้ำหินปูน
-
หินงอกและหินย้อย
-
แม่น้ำใต้ดิน
-
หลุมยุบ (Sinkhole)
-
แอ่งยุบขนาดใหญ่ (Polje)
-
สะพานหินธรรมชาติ
ทั้งหมดล้วนเกิดจากการละลายของหินปูนเป็นระยะเวลายาวนาน
แหล่งท่องเที่ยวคาสต์ระดับโลก
1. กุ้ยหลิน (Guilin) ประเทศจีน
หนึ่งในภูมิประเทศคาสต์ที่มีชื่อเสียงที่สุดของโลก
จุดเด่น
-
ภูเขาหินปูนรูปกรวย
-
แม่น้ำหลีเจียง (Li River)
-
ทิวทัศน์ที่ปรากฏบนธนบัตร 20 หยวนของจีน
2. อ่าวฮาลอง (Ha Long Bay) ประเทศเวียดนาม
มีเกาะหินปูนมากกว่า 1,600 เกาะ กระจายอยู่กลางอ่าวตังเกี๋ย
ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกของยูเนสโก และได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งในภูมิทัศน์ทางทะเลที่งดงามที่สุดของโลก
3. อ่าวพังงา ประเทศไทย
โดดเด่นด้วยเกาะหินปูนกลางทะเล เช่น
-
เขาตะปู
-
เกาะปันหยี
เป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ด้านการท่องเที่ยวของประเทศไทย
4. อุทยานแห่งชาติภูผาม่าน ประเทศไทย
พื้นที่ภูเขาหินปูนขนาดใหญ่ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีหน้าผาสูง ถ้ำ และระบบนิเวศที่อุดมสมบูรณ์ เหมาะสำหรับการศึกษาธรณีวิทยาและการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ
5. Puerto Princesa Underground River ประเทศฟิลิปปินส์
แม่น้ำใต้ดินที่ไหลผ่านถ้ำหินปูนยาวกว่า 8 กิโลเมตร ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกและเป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่สำคัญของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
6. Phong Nha – Ke Bang ประเทศเวียดนาม
อุทยานแห่งชาติที่มีถ้ำหินปูนขนาดมหึมา รวมถึง ถ้ำเซินด่อง (Son Doong Cave) ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นถ้ำที่ใหญ่ที่สุดในโลก
หินงอกและหินย้อยเกิดขึ้นได้อย่างไร?
เมื่อหยดน้ำที่มีแคลเซียมคาร์บอเนตหยดลงจากเพดานถ้ำ
-
แร่ที่ตกค้างบนเพดานจะสะสมเป็น หินย้อย (Stalactite)
-
แร่ที่ตกลงสู่พื้นจะสะสมเป็น หินงอก (Stalagmite)
หินทั้งสองชนิดเติบโตช้ามาก โดยเฉลี่ยเพียง 0.1–10 มิลลิเมตรต่อปี ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อม
ความสำคัญของภูเขาหินปูน
ภูมิประเทศแบบคาสต์ไม่ได้มีคุณค่าเฉพาะด้านการท่องเที่ยว แต่ยังมีบทบาทสำคัญต่อสิ่งแวดล้อมและมนุษย์ เช่น
-
เป็นแหล่งกักเก็บน้ำใต้ดิน
-
เป็นถิ่นอาศัยของสัตว์หายาก
-
เป็นแหล่งโบราณคดีและซากดึกดำบรรพ์
-
เป็นแหล่งวัตถุดิบสำหรับอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์
-
เป็นพื้นที่ศึกษาการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศในอดีตจากชั้นหินงอกและหินย้อย
เกร็ดความรู้ Mountain101
รู้หรือไม่?
-
หินปูนจำนวนมากเกิดจากซากสิ่งมีชีวิตในทะเลเมื่อหลายร้อยล้านปีก่อน
-
ถ้ำเซินด่อง (Son Doong Cave) ในเวียดนาม มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก และภายในมีระบบนิเวศของตนเอง
-
ภูมิประเทศแบบคาสต์ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 10–15% ของพื้นผิวทวีปโลก
-
หลุมยุบ (Sinkhole) เกิดจากโพรงใต้ดินที่ขยายตัวจนหลังคาถ้ำพังทลายลง
-
กุ้ยหลินและอ่าวฮาลองได้รับการยกย่องว่าเป็นตัวอย่างของภูมิประเทศคาสต์ที่สวยงามที่สุดในโลก
ความรู้สำหรับนักเดินทาง
การท่องเที่ยวในพื้นที่คาสต์ควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสหรือหักหินงอกหินย้อย เพราะการเติบโตของหินเหล่านี้ช้ามาก ความเสียหายเพียงเล็กน้อยอาจใช้เวลาหลายพันปีจึงจะฟื้นตัว นอกจากนี้ ควรเดินตามเส้นทางที่กำหนด ไม่ทิ้งขยะ และเคารพกฎของอุทยาน เพื่อช่วยรักษาระบบนิเวศและแหล่งธรณีวิทยาอันล้ำค่าไว้ให้คนรุ่นต่อไป
สรุป
ภูเขาหินปูนและภูมิประเทศแบบคาสต์เป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงให้เห็นว่าพลังของธรรมชาติไม่ได้มีเพียงการระเบิดของภูเขาไฟหรือการชนกันของแผ่นเปลือกโลกเท่านั้น แต่ "หยดน้ำ" ที่ค่อย ๆ ละลายหินอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายล้านปี ก็สามารถสร้างภูมิประเทศที่งดงามและซับซ้อนที่สุดแห่งหนึ่งของโลกได้เช่นกัน สำหรับนักเดินทาง การได้ล่องเรือผ่านภูเขาหินปูนในกุ้ยหลิน ชมเกาะหินกลางอ่าวฮาลอง สำรวจถ้ำหินปูนในประเทศไทย หรือเดินเข้าสู่โลกใต้ดินของถ้ำเซินด่อง ล้วนเป็นประสบการณ์ที่ทำให้เราเห็นคุณค่าของกาลเวลา และเข้าใจว่าธรรมชาติสามารถสร้างงานศิลปะที่ยิ่งใหญ่ได้ โดยไม่ต้องอาศัยสิ่งใดนอกจากน้ำและเวลา
#Mountain101 #Karst #KarstLandscape #Limestone #KarstMountains #Guilin #HaLongBay #PhangNga #SonDoong #Geology #EarthScience #Nature #AdventureTravel #MountainTravel #UNESCO #NationalPark #TravelKnowledge #MountainEncyclopedia #PacificRingOfFire #RingOfFire #Volcano #Earthquake #PlateTectonics #Geology #EarthScience #MountFuji #MountBromo #Yellowstone #Tongariro #Nature #AdventureTravel #MountainTravel #TravelKnowledge #UNESCO #NationalPark #iok2uTravel #MountainEncyclopedia
.
-------------------------
-------------------------
