ชุดข้อมูล (Datasets) ภายใน Google Earth Engine (GEE)
ชุดข้อมูล (Datasets) ภายใน Google Earth Engine
รู้จักคลังข้อมูลภูมิสารสนเทศระดับโลก และเลือกใช้ข้อมูลให้เหมาะกับงาน หากเปรียบ Google Earth Engine (GEE) เป็นห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ข้อมูลภูมิสารสนเทศที่ทันสมัยที่สุดในโลก สิ่งที่ทำให้ห้องปฏิบัติการแห่งนี้ทรงพลังไม่ใช่เพียงระบบประมวลผลบน Cloud Computing ของ Google เท่านั้น แต่ยังเป็น Data Catalog หรือคลังข้อมูลภูมิสารสนเทศขนาดมหาศาลที่รวบรวมข้อมูลจากองค์กรชั้นนำทั่วโลกไว้ในที่เดียว ผู้ใช้สามารถเรียกใช้งานข้อมูลเหล่านี้ได้ทันทีโดยไม่ต้องดาวน์โหลดไฟล์หรือจัดเตรียมข้อมูลเอง
ปัจจุบัน Google Earth Engine มีข้อมูลหลายหมื่นชุด ครอบคลุมทั้งภาพถ่ายดาวเทียม ข้อมูลภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ปริมาณน้ำฝน การใช้ประโยชน์ที่ดิน มหาสมุทร คุณภาพอากาศ และข้อมูลประชากร โดยข้อมูลส่วนใหญ่ได้รับการปรับแต่งให้อยู่ในมาตรฐานเดียวกัน ทำให้สามารถนำมาวิเคราะห์ร่วมกันได้อย่างสะดวก
Data Catalog คืออะไร
Data Catalog คือ ฐานข้อมูลกลางของ Google Earth Engine ที่รวบรวมข้อมูลเชิงพื้นที่จากหน่วยงานต่าง ๆ เช่น NASA, USGS, ESA, Copernicus, NOAA, JAXA, FAO และองค์กรวิจัยอีกจำนวนมาก ข้อมูลเหล่านี้ถูกจัดเก็บไว้บนระบบคลาวด์ของ Google และอัปเดตอย่างต่อเนื่อง ผู้ใช้จึงสามารถเข้าถึงข้อมูลล่าสุดได้ทันทีผ่านคำสั่งเพียงไม่กี่บรรทัด
ข้อดีของ Data Catalog คือ ผู้ใช้ไม่ต้องเสียเวลาในการค้นหา ดาวน์โหลด หรือแปลงไฟล์ เพราะข้อมูลทุกชุดพร้อมสำหรับการวิเคราะห์ทันที
ประเภทของข้อมูลใน Google Earth Engine
ข้อมูลใน GEE สามารถแบ่งออกเป็นหลายกลุ่มหลัก ได้แก่
1. ข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียม (Satellite Imagery) เป็นข้อมูลที่ได้รับความนิยมมากที่สุด ใช้สำหรับการศึกษาการเปลี่ยนแปลงของพื้นผิวโลก การเกษตร ป่าไม้ เมือง และทรัพยากรธรรมชาติ ชุดข้อมูลสำคัญ ได้แก่
-
Landsat
-
Sentinel-1
-
Sentinel-2
-
MODIS
-
ASTER
-
Planet NICFI (บางพื้นที่)
2. ข้อมูลภูมิประเทศ (Elevation) ใช้ศึกษาความสูง ความลาดชัน ทิศทางการลาดเอียง การไหลของน้ำ และงานด้านธรณีวิทยา ชุดข้อมูลยอดนิยม ได้แก่
-
SRTM DEM
-
ALOS World 3D
-
NASA DEM
-
Copernicus DEM
3. ข้อมูลภูมิอากาศ (Climate) ใช้วิเคราะห์สภาพอากาศ ภาวะโลกร้อน ความแห้งแล้ง และการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ ตัวอย่างข้อมูล ได้แก่
-
ERA5
-
CHIRPS Rainfall
-
TerraClimate
-
GRIDMET
-
NOAA Climate
4. ข้อมูลการใช้ประโยชน์ที่ดิน (Land Cover) ใช้ศึกษาการเปลี่ยนแปลงของป่าไม้ เมือง พื้นที่เกษตร และพื้นที่ชุ่มน้ำ ข้อมูลยอดนิยม ได้แก่
-
ESA WorldCover
-
Dynamic World
-
MODIS Land Cover
-
Copernicus Land Cover
5. ข้อมูลมหาสมุทรและแหล่งน้ำ เหมาะสำหรับศึกษาการเปลี่ยนแปลงชายฝั่ง คุณภาพน้ำ และทรัพยากรทางทะเล ตัวอย่างข้อมูล ได้แก่
-
Global Surface Water
-
Sentinel-3 Ocean
-
MODIS Ocean Color
6. ข้อมูลประชากรและเศรษฐกิจ ใช้วิเคราะห์การขยายตัวของเมือง การวางแผนโครงสร้างพื้นฐาน และการศึกษาสังคม ตัวอย่างข้อมูล ได้แก่
-
WorldPop
-
GHSL
-
GPW
-
LandScan
รู้จักชุดข้อมูลยอดนิยม Landsat
โครงการ Landsat เป็นโครงการดาวเทียมสำรวจโลกที่ดำเนินการต่อเนื่องมายาวนานที่สุด เริ่มตั้งแต่ปี ค.ศ. 1972 จุดเด่นคือสามารถศึกษาการเปลี่ยนแปลงของโลกย้อนหลังได้มากกว่า 50 ปี เหมาะกับการวิเคราะห์แนวโน้มระยะยาว เช่น การเปลี่ยนแปลงพื้นที่ป่า การขยายตัวของเมือง และการเปลี่ยนแปลงชายฝั่ง ความละเอียดเชิงพื้นที่ประมาณ 30 เมตร
Sentinel-2
Sentinel-2 ขององค์การอวกาศยุโรป (ESA) เป็นข้อมูลที่ได้รับความนิยมสูงในปัจจุบัน เนื่องจากมีความละเอียดสูงถึง 10 เมตร และมีการบันทึกข้อมูลทุก 5 วัน จึงเหมาะสำหรับงานเกษตร การจำแนกการใช้ที่ดิน และการติดตามการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ในระยะสั้น
Sentinel-1
Sentinel-1 เป็นดาวเทียมเรดาร์ (SAR) สามารถถ่ายภาพได้ทั้งกลางวัน กลางคืน และทะลุผ่านเมฆ จึงเหมาะสำหรับพื้นที่เขตร้อนที่มีเมฆปกคลุมบ่อย เช่น ประเทศไทย รวมถึงการติดตามน้ำท่วม ดินถล่ม และการเปลี่ยนแปลงผิวดิน
MODIS
MODIS เป็นข้อมูลที่มีการอัปเดตรายวัน ครอบคลุมพื้นที่ทั่วโลก เหมาะสำหรับงานระดับภูมิภาคหรือระดับโลก เช่น การติดตามไฟป่า ความแห้งแล้ง และการเปลี่ยนแปลงของพืชพรรณ
แม้จะมีความละเอียดเชิงพื้นที่ต่ำกว่าดาวเทียมรุ่นใหม่ แต่มีข้อดีคือมีข้อมูลต่อเนื่องยาวนานและครอบคลุมพื้นที่กว้าง
เลือกชุดข้อมูลอย่างไร
การเลือกข้อมูลควรพิจารณาจากวัตถุประสงค์ของงานเป็นหลัก
หากต้องการศึกษาการเปลี่ยนแปลงย้อนหลังหลายสิบปี ควรเลือก Landsat
หากต้องการความละเอียดสูงสำหรับงานเกษตรหรือการใช้ที่ดิน ควรเลือก Sentinel-2
หากพื้นที่มีเมฆมากหรือจำเป็นต้องทำงานทุกสภาพอากาศ ควรเลือก Sentinel-1
หากต้องการศึกษาการเปลี่ยนแปลงระดับภูมิภาคหรือระดับโลกที่อัปเดตรายวัน MODIS จะเป็นตัวเลือกที่เหมาะสม
ส่วนงานด้านภูมิประเทศควรเลือก DEM ที่เหมาะสมกับระดับความละเอียดที่ต้องการ เช่น SRTM หรือ Copernicus DEM
การค้นหาชุดข้อมูล
Google Earth Engine มีระบบค้นหาข้อมูลที่ใช้งานง่าย ผู้ใช้สามารถค้นหาด้วยชื่อดาวเทียม ชื่อหน่วยงาน หรือคำสำคัญ เช่น
-
Landsat
-
Sentinel
-
Rainfall
-
DEM
-
Land Cover
-
Climate
-
Population
เมื่อเลือกชุดข้อมูลแล้ว ระบบจะแสดงรายละเอียด เช่น ช่วงเวลาของข้อมูล ความละเอียดเชิงพื้นที่ ความละเอียดเชิงเวลา หน่วยวัด และตัวอย่างโค้ดสำหรับเรียกใช้งาน
ข้อควรพิจารณาในการเลือกข้อมูล
ก่อนนำข้อมูลไปใช้งาน ควรพิจารณาปัจจัยสำคัญ ได้แก่
-
ความละเอียดเชิงพื้นที่ (Spatial Resolution)
-
ความละเอียดเชิงเวลา (Temporal Resolution)
-
ความละเอียดเชิงสเปกตรัม (Spectral Resolution)
-
ความถูกต้องของข้อมูล
-
ช่วงเวลาที่มีข้อมูล
-
การอัปเดตข้อมูล
-
ข้อจำกัดในการใช้งานและการอ้างอิงแหล่งที่มา
การเลือกข้อมูลที่เหมาะสมจะช่วยให้ผลการวิเคราะห์มีความถูกต้องและน่าเชื่อถือมากยิ่งขึ้น
Data Catalog ของ Google Earth Engine ถือเป็นหนึ่งในคลังข้อมูลภูมิสารสนเทศที่ใหญ่ที่สุดของโลก จุดเด่นคือรวมข้อมูลจากหลายหน่วยงานไว้ในระบบเดียว พร้อมสำหรับการวิเคราะห์ทันที ผู้ใช้สามารถเลือกใช้ข้อมูลที่เหมาะสมกับวัตถุประสงค์ของงานได้อย่างยืดหยุ่น ไม่ว่าจะเป็นงานด้านเกษตร ป่าไม้ ทรัพยากรน้ำ ธรณีวิทยา สิ่งแวดล้อม หรือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เมื่อเข้าใจประเภทของข้อมูลและวิธีเลือกใช้อย่างถูกต้องแล้ว การวิเคราะห์ด้วย Google Earth Engine จะมีประสิทธิภาพและให้ผลลัพธ์ที่น่าเชื่อถือมากยิ่งขึ้น
.
