Gartner Hype Cycle for Emerging Technologies 2021
Gartner Hype Cycle for Emerging Technologies 2021: สร้างความเชื่อมั่น เร่งการเติบโต และออกแบบการเปลี่ยนแปลง
หลังจากปี 2020 ที่โลกเผชิญ COVID-19 และองค์กรจำนวนมากต้องเร่ง Digital Transformation ภายในเวลาอันสั้น ปี 2021 เป็นช่วงที่คำถามด้านเทคโนโลยีเริ่มเปลี่ยนจาก “เราจะอยู่รอดจากการเปลี่ยนแปลงอย่างไร?” ไปสู่ “เราจะสร้างรากฐานที่น่าเชื่อถือ ใช้เทคโนโลยีสร้างการเติบโต และทำให้องค์กรสามารถปรับตัวต่อความเปลี่ยนแปลงได้อย่างไร?” ภาพดังกล่าวสะท้อนอย่างชัดเจนใน Gartner Hype Cycle for Emerging Technologies, 2021 ซึ่ง Gartner จัดกลุ่ม Emerging Technologies ที่ควรจับตามองภายใต้ 3 Themes สำคัญ ได้แก่ Engineering Trust, Accelerating Growth และ Sculpting Change
Gartner ระบุว่า Hype Cycle for Emerging Technologies 2021 กลั่นกรองข้อมูลจาก Technology มากกว่า 1,500 รายการ ที่ Gartner ติดตาม ให้เหลือชุด “must-know” Emerging Technologies ที่มีศักยภาพสร้าง Competitive Advantage ในช่วงประมาณ 5–10 ปี ขณะที่บทความอธิบายของ Gartner ระบุว่าชุดปี 2021 มี 25 Technology Profiles ที่คัดเลือกจากศักยภาพในการสร้าง Transformational Benefits และผลกระทบกว้างต่อธุรกิจและสังคม สิ่งที่น่าสนใจของปี 2021 จึงไม่ใช่เพียงชื่อ Technology อย่าง NFT, Generative AI, Data Fabric หรือ Sovereign Cloud แต่คือวิธีที่ Gartner เชื่อม Technology เหล่านี้เข้ากับความต้องการขององค์กรในโลกหลังวิกฤต กล่าวคือ Technology ต้องช่วยสร้าง Trust ก่อน จากนั้นจึงช่วยเร่ง Growth และสุดท้ายต้องทำให้องค์กรสามารถ Sculpt หรือออกแบบการเปลี่ยนแปลงแทนที่จะรอรับผลกระทบจากมัน
ก่อนอ่าน Hype Cycle 2021 ต้องเข้าใจก่อนว่ากราฟกำลังบอกอะไร
Gartner Hype Cycle ไม่ใช่ Ranking ว่า Technology ใดดีที่สุด และตำแหน่งที่สูงบนกราฟไม่ได้หมายความว่า Technology นั้นมีคุณภาพหรือความพร้อมสูงที่สุด Gartner ใช้ Hype Cycle เป็นกรอบสำหรับช่วยทำความเข้าใจ Maturity และ Adoption ของ Technology รวมถึงระดับ Expectations ที่เปลี่ยนแปลงไปตามเวลา โดยแบ่งออกเป็น 5 ระยะ ได้แก่ Innovation Trigger → Peak of Inflated Expectations → Trough of Disillusionment → Slope of Enlightenment → Plateau of Productivity ดังนั้นการอ่านกราฟควรถามว่า Technology นี้อยู่ในช่วงใด ความคาดหวังของตลาดสูงหรือต่ำกว่าความสามารถจริงเพียงใด และองค์กรควรตอบสนองอย่างไรในช่วงเวลานี้ มากกว่าการดูว่าจุดอยู่สูงหรือต่ำ สิ่งสำคัญอีกประการคือสัญลักษณ์ระยะเวลา เช่น 2–5 ปี, 5–10 ปี หรือมากกว่า 10 ปี หมายถึงเวลาประมาณการที่ Technology อาจพัฒนาไปสู่ Mainstream Adoption หรือ Plateau of Productivity ไม่ใช่เวลาที่ Technology จะเคลื่อนจากเฟสปัจจุบันไปยังเฟสถัดไป แนวคิดนี้ช่วยแก้ความเข้าใจในบทความเดิมที่นำคำว่า “2–5 ปี” ไปผูกกับการ “เข้าสู่ Trough of Disillusionment” เพราะสิ่งที่ Gartner กำลังประเมินคือ Time to Plateau ไม่ใช่ Time to Next Phase
หัวใจของ Gartner Hype Cycle 2021 คือ 3 Themes
Gartner สรุป Emerging Technologies ปี 2021 ออกเป็น 3 Themes ได้แก่ Engineering Trust, Accelerating Growth และ Sculpting Change ทั้งสามเรื่องสามารถมองเป็นเส้นทางการพัฒนาองค์กรได้อย่างน่าสนใจ คือ ต้องมี Core ที่น่าเชื่อถือก่อน จึงสามารถสร้าง Growth ได้อย่างมั่นคง และเมื่อมีทั้ง Trust และ Growth แล้ว องค์กรจึงมีความสามารถมากพอที่จะออกแบบและตอบสนองต่อ Change ได้อย่างมีประสิทธิภาพ กล่าวอย่างง่ายได้ว่า
Trust → Growth → Change ไม่ใช่เพียง 3 กลุ่ม Technology แต่เป็น 3 ความสามารถที่องค์กรดิจิทัลต้องสร้างขึ้นพร้อมกัน
Theme 1 Engineering Trust – สร้างรากฐานดิจิทัลที่เชื่อถือได้
Theme แรกคือ Engineering Trust Gartner อธิบายว่า Trust อย่างน้อยต้องประกอบด้วย Security และ Reliability แต่สำหรับองค์กรดิจิทัล Trust ต้องขยายไปถึงการสร้าง Resilient Core และ Foundation ที่ช่วยให้ IT สามารถส่งมอบ Business Value ได้อย่างต่อเนื่อง กระบวนการและ Technology ที่ใช้ต้องสามารถทำซ้ำ พิสูจน์ได้ ขยายได้ และมีความน่าเชื่อถือ Technology ที่ Gartner ระบุให้จับตามองในกลุ่ม Engineering Trust ได้แก่ Sovereign Cloud, Machine-Readable Legislation, Decentralized Identity, Decentralized Finance, Nonfungible Tokens (NFT), Homomorphic Encryption, Active Metadata Management, Data Fabric, Real-Time Incident Center และ Employee Communications Applications
แม้ Technology ในรายการนี้ดูเหมือนแตกต่างกันมาก แต่มีแกนร่วมคือคำว่า TrustSovereign Cloud เกี่ยวข้องกับคำถามว่า Data และ Cloud Services อยู่ภายใต้กฎหมายและอำนาจของใคร, Decentralized Identity เกี่ยวข้องกับการพิสูจน์ Identity ในระบบดิจิทัล, Homomorphic Encryption ช่วยให้เกิดแนวคิดการประมวลผลข้อมูลที่ยังอยู่ในรูปเข้ารหัส, Data Fabric และ Active Metadata Management ช่วยสร้างความเข้าใจและ Governance ของข้อมูล ขณะที่ Real-Time Incident Center ช่วยให้องค์กรสามารถรวบรวมข้อมูลหลายแหล่งเพื่อรับมือสถานการณ์ได้รวดเร็วและเป็นระบบมากขึ้น สะท้อนการเปลี่ยนวิธีคิดที่สำคัญ เพราะในอดีต Trust มักถูกมองเป็นเรื่อง Security หลังบ้าน แต่ในโลก Digital Trust กลายเป็น Business Capabilityหาก Customer ไม่เชื่อว่าข้อมูลจะปลอดภัย เขาอาจไม่ใช้บริการ หาก Partner ไม่เชื่อถือ Data ที่แลกเปลี่ยนกัน Ecosystem ก็เติบโตได้ยาก และหากองค์กรไม่สามารถพิสูจน์ Provenance, Identity หรือ Compliance ได้ Digital Transformation ก็สามารถสร้าง Risk มากกว่าสร้าง Value
Sovereign Cloud – เมื่อ Cloud ไม่ได้มีเพียงเรื่อง Technology แต่มีเรื่องอธิปไตยของข้อมูล
หนึ่งใน Technology ที่ Gartner ยกเป็นตัวอย่างของ Engineering Trust คือ Sovereign Cloud Gartner อธิบายบริบทในปี 2021 ว่าตลาด Digital และ Cloud Technology ถูกครอบงำโดย Providers จากสหรัฐฯ และเอเชียเป็นหลัก ทำให้องค์กรในยุโรปจำนวนหนึ่งต้องจัดเก็บข้อมูลในระบบที่เชื่อมโยงกับภูมิภาคเหล่านั้น และเกิดความกังวลทั้งด้านการควบคุมข้อมูลและการปฏิบัติตามกฎหมายท้องถิ่น แนวคิด Sovereign Cloud จึงไม่ใช่เพียง “Cloud ที่ตั้ง Server อยู่ในประเทศ” แต่เกี่ยวข้องกับ Data Sovereignty, Digital Sovereignty, Data Residency, Jurisdiction และ Governance ซึ่งกลายเป็นประเด็นที่สำคัญขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อประเทศต่าง ๆ เริ่มมอง Data และ Digital Infrastructure เป็นทรัพยากรเชิงยุทธศาสตร์บทเรียนสำหรับองค์กรคือ การเลือก Cloud ไม่ควรดูเพียง Performance, Feature หรือ Price แต่ควรถามด้วยว่า Data อยู่ที่ไหน อยู่ภายใต้กฎหมายใด ใครสามารถเข้าถึงได้ และองค์กรสามารถควบคุม Data ได้มากน้อยเพียงใด
Data Fabric เมื่อปัญหาไม่ใช่ “ไม่มีข้อมูล” แต่คือข้อมูลกระจัดกระจาย
อีก Technology สำคัญใน Engineering Trust คือ Data Fabric ซึ่งสะท้อนปัญหาขององค์กรยุคดิจิทัลที่ไม่ได้ขาด Data แต่กลับมี Data มากเกินไปและกระจายอยู่ในหลายระบบ ทั้ง On-premises, Cloud, SaaS, Data Warehouse, Data Lake และ Applications จำนวนมากData Fabric เป็นแนวคิดที่ช่วยสร้าง Architecture สำหรับเชื่อมและบริหาร Data จากหลาย Environment ให้สามารถถูกค้นพบ เข้าถึง Integrate และนำไปใช้ได้ง่ายขึ้น ความสำคัญของเรื่องนี้เพิ่มขึ้นเมื่อองค์กรต้องนำ Data ไปใช้กับ Analytics และ AI เพราะ AI ที่ดีต้องเริ่มจาก Data ที่เข้าใจได้ เชื่อถือได้ และมี Governance ที่เหมาะสมใน Hype Cycle for Emerging Technologies 2021 Data Fabric เป็นหนึ่งใน Technology ที่ Gartner ให้ความสำคัญภายใต้ Engineering Trust และเป็นหนึ่งใน Technology เพียงไม่กี่รายการที่ยังคงชื่อเดิมจาก Hype Cycle ปี 2020 มาสู่ปี 2021 หากมองย้อนจากปัจจุบัน ประเด็นนี้ยิ่งสำคัญ เพราะเมื่อ AI และ Generative AI เติบโต ปัญหาหลักขององค์กรจำนวนมากไม่ได้อยู่ที่ Model เพียงอย่างเดียว แต่คือ Data พร้อมให้ AI ใช้หรือไม่
NFT กระแสใหญ่ของปี 2021 แต่ต้องอ่าน Hype Cycle ให้ถูก
ปี 2021 เป็นช่วงที่ Nonfungible Tokens (NFTs) ได้รับความสนใจอย่างมาก ตัวอย่างที่โด่งดังคืองาน Digital Art ของ Beeple ที่ Christie’s ขายได้มากกว่า 69 ล้านดอลลาร์ ซึ่งช่วยทำให้ NFT กลายเป็นคำที่คนทั่วโลกเริ่มรู้จัก Gartner จึงเพิ่ม NFT เข้าใน Hype Cycle for Emerging Technologies 2021 และจัดไว้ใน Theme Engineering Trust เนื่องจากคุณสมบัติด้าน Provenance, Ownership และ Access ของ Digital Assets แต่การที่ NFT ปรากฏใน Hype Cycle ไม่ได้หมายความว่า Gartner รับรองว่า NFT จะประสบความสำเร็จในทุก Use Case หรือควรนำไปลงทุน สิ่งที่ Hype Cycle กำลังช่วยให้เรามองคือ ระดับของความคาดหวังกับความพร้อมของ Technologyนี่เป็นตัวอย่างที่ดีมากของวิธีใช้ Hype Cycle เพราะเมื่อ Technology กำลังอยู่ท่ามกลางกระแสแรง สิ่งที่ผู้บริหารต้องทำไม่ใช่รีบตาม Trend แต่ต้องแยก Technology Capability ออกจาก Speculationคำถามจึงควรเป็นว่า Blockchain-based Tokenization สามารถแก้ Business Problem อะไรได้จริง มากกว่าถามเพียงว่า “NFT กำลังดังหรือไม่?”
Theme 2 Accelerating Growth เมื่อ Technology ต้องสร้างการเติบโต ไม่ใช่เพียงประคองระบบ
หลังจากสร้าง Trusted Core แล้ว Theme ที่สองคือ Accelerating Growth Gartner มองว่าองค์กรต้องเปลี่ยนบทบาท Technology จากการสนับสนุนการดำเนินงานไปสู่การเป็นเครื่องมือสร้าง Growth โดยต้องสมดุลระหว่าง Technology Risk กับ Business Risk และเลือกเป้าหมายที่สามารถสร้างผลลัพธ์ได้จริง Technology ในกลุ่ม Accelerating Growth ได้แก่ Multiexperience, Industry Cloud, AI-Driven Innovation, Quantum Machine Learning, Generative AI และ Digital Humans รายชื่อนี้น่าสนใจมากเมื่อมองย้อนกลับจากปัจจุบัน เพราะมีทั้ง Generative AI ซึ่งกลายเป็น Technology กระแสหลักในเวลาต่อมา Industry Cloud ที่พัฒนาไปพร้อมกับ Cloud Transformation และ Digital Humans ที่เชื่อม AI, CGI, Conversational Interfaces และ Digital Identity เข้าด้วยกันหัวใจคือ Technology ในกลุ่มนี้ไม่ได้ถูกเลือกเพราะ “ใหม่” เพียงอย่างเดียว แต่เพราะ Gartner มองว่ามีศักยภาพช่วยสร้าง New Value, New Experiences และ New Growth Opportunities
Generative AI จาก Emerging Technology สู่จุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ของ AI
หนึ่งใน Technology ที่สำคัญที่สุดเมื่อมองย้อนหลังคือ Generative AI ซึ่ง Gartner นำมาอยู่ในกลุ่ม Accelerating Growth ปี 2021 Gartner ยกตัวอย่างการใช้ Generative AI ในอุตสาหกรรมยาเพื่อช่วยลดเวลาและต้นทุนของ Drug Discovery และในปีนั้น Gartner คาดการณ์ว่า ภายในปี 2025 มากกว่า 30% ของยาและวัสดุใหม่จะถูกค้นพบอย่างเป็นระบบโดยใช้ Generative AI Techniques ประเด็นที่สำคัญคือ Gartner มอง Generative AI ไม่ได้จำกัดอยู่ที่การสร้าง Text หรือ Image แต่รวมถึงความสามารถในการ สร้าง Design หรือ Solution ใหม่ที่มนุษย์อาจไม่เคยคิดถึง ซึ่งทำให้ Technology นี้มีศักยภาพมากกว่าการ Automation งานเดิมหากมองย้อนจากวันนี้ เราจะเห็นพัฒนาการที่ชัดเจนว่า Generative AI ในปี 2021 ยังเป็นหนึ่งใน Emerging Technologies แต่เพียงไม่กี่ปีต่อมากลายเป็น Platform Technology ที่ส่งผลต่อ Software Development, Marketing, Content, Research, Customer Service, Data Analytics และ Knowledge Work ในวงกว้างบทเรียนสำคัญไม่ใช่ว่า Gartner “ทำนายถูก” แต่คือ Emerging Technology Scanning ช่วยให้องค์กรเห็น Signal ก่อนที่ Technology จะกลายเป็น Mainstream Conversation
Digital Humans เมื่อ Human Experience เริ่มมีตัวแทนแบบดิจิทัล
Technology อีกประเภทในกลุ่ม Accelerating Growth คือ Digital Humans Gartner อธิบาย Digital Humans ในบริบทปี 2021 ว่าเป็น Digital Twin Representations ของมนุษย์ ซึ่งอาจปรากฏในรูป Avatar, Humanoid Robot หรือ Conversational User Interface และใช้ Technology หลายประเภท เช่น Conversational UI, CGI และ Real-time 3D Animation เพื่อสร้าง Interaction ที่มีลักษณะ Humanlike Gartner มอง Use Cases ตั้งแต่ HR Training, Communications, Medical Care ไปจนถึง Customer Service และระบุว่า COVID-19 ช่วยเพิ่มความสนใจต่อ Technology ลักษณะนี้ เนื่องจากความต้องการ No-touch Experiences และ Digital Interaction เพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม Gartner ก็ระบุถึงอุปสรรคด้านสังคม จริยธรรม และความไม่สมบูรณ์ของ Technology ด้วย นี่เป็นตัวอย่างสำคัญของหลัก Hype Cycle เพราะ Technology อาจมี Potential สูง แต่ Potential ≠ Readiness องค์กรจึงต้องพิจารณาทั้ง Use Case, Social Acceptance, Ethics, Cost และ Technology Maturity พร้อมกัน
Industry Cloud เริ่มเปลี่ยนจาก “บริการทั่วไป” สู่ Platform เฉพาะอุตสาหกรรม
Industry Cloud เป็นอีก Technology ใน Accelerating Growth แนวคิดสำคัญคือ Cloud กำลังพัฒนาจาก Infrastructure หรือ Platform ที่ใช้ได้กับทุกอุตสาหกรรม ไปสู่ Cloud Services ที่รวม Capability, Data Models, Compliance และ Business Processes สำหรับ Industry เฉพาะทางมากขึ้น ตัวอย่างเช่น Healthcare, Financial Services, Manufacturing หรือ Retail ต่างมี Regulatory Requirements, Data Structures และ Business Processes ที่แตกต่างกัน Industry Cloud จึงพยายามลดช่องว่างระหว่าง General-purpose Cloud Platform กับ Industry-specific Business Needsสิ่งที่ควรระวังจากบทความเดิมคือ ไม่ควรสรุปว่า “ผู้ขายทุกรายมี Industry Cloud แล้ว” เพราะเป็นข้อความกว้างเกินไปและไม่มีความจำเป็นต่อการอธิบาย Gartner Hype Cycle ประเด็นที่ถูกต้องกว่าคือ Gartner ระบุ Industry Cloud เป็นหนึ่งใน Technology ที่ควรจับตามองภายใต้ Accelerating Growth ในปี 2021
Quantum Machine Learning ศักยภาพสูงแต่เป็นการเดินทางระยะยาว
Quantum Machine Learning (Quantum ML) อยู่ในกลุ่ม Accelerating Growth เช่นกัน แต่เป็น Technology ที่ต้องตีความด้วยความระมัดระวัง Gartner นำ Quantum ML มาอยู่ในชุด Emerging Technologies 2021 โดยสะท้อนความเป็นไปได้ในการผสาน Quantum Computing กับ Machine Learning สำหรับ Problem บางประเภทในอนาคต การอยู่ใน Hype Cycle ไม่ได้หมายความว่า Quantum ML พร้อมสำหรับ Enterprise Deployment ในปี 2021 ตรงกันข้าม Technology ลักษณะนี้เป็นตัวอย่างที่ดีของสิ่งที่องค์กรส่วนใหญ่อาจเลือก Watch หรือ Research มากกว่า Investนี่ช่วยให้เห็นว่า Emerging Technology Strategy ไม่ได้มีเป้าหมายให้ซื้อทุก Technology แต่ต้องรู้ว่า Technology ใดควรสร้าง Awareness วันนี้ เพื่อเตรียม Capability สำหรับวันข้างหน้า
Theme 3 Sculpting Change จากการรับมือความเปลี่ยนแปลง สู่การออกแบบความเปลี่ยนแปลง
Theme ที่สามคือ Sculpting Change ซึ่งเป็นแนวคิดที่น่าสนใจที่สุดอย่างหนึ่งของ Gartner 2021 Gartner อธิบายว่า Change โดยธรรมชาติสามารถสร้าง Disruption และ Chaos ได้ แต่ Technology สามารถช่วยให้องค์กรคาดการณ์ ปรับตัว และ “ปั้น” การเปลี่ยนแปลงให้เป็นรูปแบบที่ต้องการได้ดีขึ้น Technology ในกลุ่มนี้ได้แก่ Composable Applications, Composable Networks, AI-Augmented Design, AI-Augmented Software Engineering, Physics-Informed AI, Influence Engineering, Digital Platform Conductor Tools, Named Data Networking และ Self-Integrating Applications หาก Engineering Trust เน้นสร้าง “ฐาน” และ Accelerating Growth เน้นสร้าง “มูลค่าเพิ่ม” Sculpting Change คือการสร้าง Agility และ Adaptability ให้กับองค์กรนี่สะท้อนบทเรียนสำคัญหลัง COVID-19 ว่าองค์กรไม่สามารถออกแบบ Technology Architecture ภายใต้สมมติฐานว่า Environment จะคงที่อีกต่อไป ระบบใหม่ต้องสามารถปรับเปลี่ยน Composition, Integration และ Behavior ได้เร็วขึ้นเมื่อ Business Context เปลี่ยน
Composable Applications จาก Software สำเร็จรูปสู่ Business Building Blocks
หนึ่งใน Technology สำคัญของ Sculpting Change คือ Composable Applications Gartner อธิบายว่าการใช้ Composable Business Applications ช่วยให้ Application Experience สามารถปรับให้เหมาะกับ Business Context ที่เปลี่ยนแปลงได้ดีขึ้น และเชื่อมแนวคิดนี้กับ Composable Business ซึ่งมีเป้าหมายให้องค์กรสามารถมองเห็นและคว้า Business Opportunities ตอบสนองต่อ Disruption และปรับตัวตามความต้องการของ Customer ได้เร็วขึ้น แนวคิดนี้เปลี่ยนมุมมองจาก Application ขนาดใหญ่แบบ Monolithic ไปสู่การสร้าง Software จาก Reusable, Replaceable และ Composable Capabilitiesกล่าวอย่างง่ายคือ แทนที่จะสร้างระบบขนาดใหญ่หนึ่งระบบที่เปลี่ยนยาก เราสร้าง Building Blocks ที่สามารถนำมาประกอบใหม่ได้ตาม Business Needนี่ทำให้คำว่า Composable กลายเป็นแนวคิดที่ Gartner ให้ความสำคัญอย่างมากในช่วงดังกล่าว แต่ควรมองให้ลึกกว่าคำว่า Buzzword เพราะแก่นจริงคือ Business Agility through Modular Architecture
AI-Augmented Software Engineering – เมื่อ AI เริ่มเข้ามาช่วยสร้าง Software
ปี 2021 Gartner ยังระบุ AI-Augmented Software Engineering และ AI-Augmented Design อยู่ในกลุ่ม Sculpting Change ซึ่งสะท้อนว่า AI กำลังเริ่มเข้ามามีบทบาทกับกระบวนการสร้าง Technology เอง ไม่ใช่เป็นเพียง Feature ใน Application ที่สร้างเสร็จแล้ว AI สามารถช่วยสนับสนุน Design, Development และ Software Engineering ได้หลายด้าน ตั้งแต่การสร้างแนวทางการออกแบบ การช่วยเขียนหรือวิเคราะห์ Code ไปจนถึงการปรับกระบวนการพัฒนา Software ให้มี Automation เพิ่มขึ้นเมื่อมองจากปัจจุบัน เรื่องนี้มีความสำคัญมาก เพราะ AI Coding Assistants และ AI Software Engineering Tools ได้เติบโตอย่างรวดเร็ว แต่ในปี 2021 แนวคิดเหล่านี้ยังถูกจัดอยู่ใน Emerging Technology Landscapeจึงเป็นอีกตัวอย่างที่แสดงให้เห็นว่า Technology Trend บางเรื่องอาจใช้เวลาหลายปีในการเปลี่ยนจาก Research Signal → Practical Tool → Mainstream Workflow
Physics-Informed AI – ให้ AI เข้าใจ “กฎของโลกจริง” มากขึ้น
Physics-Informed AI (PIAI) เป็น Technology ใหม่ที่ Gartner ยกเป็นตัวอย่างของ Sculpting Change ในปี 2021 แนวคิดสำคัญคือการนำ Physical หรือ Scientific Knowledge เข้าไปช่วยสร้าง AI Models เพื่อให้ Model สอดคล้องกับกฎหรือข้อจำกัดของระบบจริงมากขึ้น Gartner ยกตัวอย่างความเหมาะสมกับการ Modeling ระบบซับซ้อน เช่น Climate และ Environmental Problems ซึ่งมี Scale และ Complexity สูง AI ทั่วไปที่เรียนจาก Data อย่างเดียวอาจทำงานได้ดีภายใน Distribution ที่เคยเห็น แต่มีข้อจำกัดเมื่อต้อง Generalize ไปสู่สถานการณ์ใหม่ การนำความรู้ทาง Physics หรือ Science เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของ Model จึงเป็นแนวทางเพิ่ม Reliability และ Adaptabilityแนวคิดนี้สะท้อนภาพที่สำคัญว่าอนาคตของ AI ไม่ได้มีเพียงคำถามว่า“มี Data มากแค่ไหน?”แต่รวมถึง“เรามี Domain Knowledge อะไรที่จะช่วยให้ AI เข้าใจโลกได้ดีขึ้น?”
Technology ปี 2020 หายไปจำนวนมาก ไม่ได้หมายความว่าล้มเหลว
ข้อสังเกตที่น่าสนใจของ Hype Cycle 2021 คือ รายชื่อ Technology เปลี่ยนจากปี 2020 ค่อนข้างมาก การวิเคราะห์ร่วมสมัยพบว่า Technology เพียง Generative AI, Data Fabric และ Multiexperience เท่านั้นที่กลับมาในปี 2021 ด้วยชื่อเดิม ขณะที่หลายแนวคิดถูกแทนด้วย Technology Profile ใหม่ที่คล้ายหรือวิวัฒนาการต่อเนื่อง เช่น Digital Twin of the Person และ Citizen Twin เปลี่ยนมาเป็น Digital Humans, Composable Enterprise พัฒนามาสู่ Composable Applications, AI-Augmented Development เปลี่ยนเป็น AI-Augmented Software Engineering และ AI-Assisted Design เปลี่ยนเป็น AI-Augmented Design จุดนี้สำคัญมาก เพราะการที่ Technology หายจาก Emerging Technologies Hype Cycle ไม่ได้หมายความว่า Technology ล้มเหลวEmerging Technologies Hype Cycle ถูกออกแบบมาให้เลือก Technology ที่ “must know” ในแต่ละช่วงเวลา Gartner อาจนำ Technology ที่ Mature ขึ้นไปติดตามใน Hype Cycle เฉพาะทาง เปลี่ยนชื่อ Profile หรือปรับแนวคิดให้สอดคล้องกับพัฒนาการใหม่ดังนั้นการเปรียบเทียบ Hype Cycle ข้ามปีควรมอง วิวัฒนาการของแนวคิด มากกว่านับว่า Technology ไหนยังอยู่หรือหายไป
จาก Hype Cycle 2021 สู่ Action ขององค์กร
สิ่งสำคัญที่สุดคือไม่ควรอ่าน Hype Cycle แล้วเปลี่ยน Technology ทุกตัวเป็น Procurement Project องค์กรควรมีระดับการตอบสนองหลายแบบ เช่น Watch → Study → Experiment → Pilot → Invest → Scale โดยพิจารณาจาก Business Impact, Technology Maturity, Organizational Readiness, Risk และ Timing ร่วมกันTechnology อย่าง Quantum ML หรือ Digital Humans ในปี 2021 อาจเหมาะกับ Watch หรือ Research สำหรับองค์กรส่วนใหญ่ ขณะที่ Data Fabric หรือ Industry Cloud อาจมี Use Cases ที่ใกล้กับ Enterprise Deployment มากกว่าในบางอุตสาหกรรม ส่วน Generative AI ในเวลานั้นอาจเหมาะกับการ Study และ Experiment เพื่อสร้าง Knowledge ก่อนที่ Technology จะพัฒนาอย่างรวดเร็วในอีกไม่กี่ปีต่อมาหลักคิดคือ Technology เดียวกันไม่จำเป็นต้องนำไปสู่ Action เดียวกันในทุกองค์กรบริษัท Technology ที่ต้องการสร้าง First-mover Advantage อาจ Experiment เร็วกว่า ขณะที่องค์กร Critical Infrastructure อาจต้องรอ Evidence ด้าน Security และ Reliability มากกว่าดังนั้น Position บน Hype Cycle ต้องอ่านร่วมกับ Organizational Context
เปรียบเทียบ Hype Cycle 2020 กับ 2021
หากปี 2020 Gartner สรุป Emerging Technologies ภายใต้ 5 Themes คือ Digital Me, Composite Architectures, Formative AI, Algorithmic Trust และ Beyond Silicon ปี 2021 ภาพถูกปรับให้กระชับเป็น 3 Themes ที่มีลักษณะเชิง Business มากขึ้น คือ Engineering Trust, Accelerating Growth และ Sculpting Change ความเปลี่ยนแปลงนี้น่าสนใจ เพราะสะท้อนโลกที่เริ่มออกจากช่วงวิกฤตรุนแรงของปี 2020 และเข้าสู่คำถามว่าองค์กรจะสร้าง Foundation ที่แข็งแรงและกลับมาเติบโตอย่างไรอาจสรุปวิวัฒนาการได้ว่า
2020: เราจะสร้าง Technology Capability ใหม่อะไรบ้าง? เปลี่ยนเป็น
2021: เราจะใช้ Technology เพื่อสร้าง Trust, Growth และ Adaptability อย่างไร? นี่เป็นการเปลี่ยนจากการมอง Technology เป็นรายชิ้น ไปสู่การมอง Technology ในฐานะส่วนหนึ่งของ Business Transformation
บทเรียนสำคัญจาก Gartner Hype Cycle 2021
หากต้องสรุป Gartner Hype Cycle for Emerging Technologies 2021 ในประโยคเดียว อาจกล่าวได้ว่า Technology ที่ดีในโลกหลังวิกฤตไม่ใช่เพียง Technology ที่ฉลาดหรือใหม่ที่สุด แต่ต้องเป็น Technology ที่ช่วยให้องค์กร “น่าเชื่อถือ เติบโต และปรับตัวได้”Engineering Trust สอนว่า Transformation ต้องมี Foundation ที่ปลอดภัย เชื่อถือได้ และ Resilient, Accelerating Growth สอนว่า Technology ต้องสร้าง Business Value และ Growth ไม่ใช่เพียงลด Cost ส่วน Sculpting Change สอนว่าองค์กรต้องมี Architecture และ Capability ที่สามารถปรับเปลี่ยนได้เมื่อโลกเปลี่ยนเมื่อทั้งสามเรื่องเชื่อมกัน เราจะได้เส้นทางTrust → Growth → Adaptabilityซึ่งเป็นแนวคิดที่ยังมีความสำคัญกับ Technology Strategy ในปัจจุบัน
สิ่งที่น่าสนใจเมื่อมองย้อนกลับจากวันนี้
เมื่อย้อนกลับมาดูรายชื่อ Technology ปี 2021 เราจะพบหลายเรื่องที่ต่อมากลายเป็นประเด็นใหญ่ เช่น Generative AI, Data Fabric, Industry Cloud, Composable Applications และ AI-Augmented Software Engineering ขณะที่ NFT ซึ่งได้รับความสนใจมหาศาลในเวลานั้นกลับเป็นตัวอย่างที่ดีของความแตกต่างระหว่าง Hype กับ Sustainable Business Valueนี่เป็นเหตุผลว่าทำไม Hype Cycle ไม่ควรถูกใช้เป็น Prediction Chartหน้าที่ของมันไม่ใช่ตอบว่า“Technology นี้จะประสบความสำเร็จแน่นอนหรือไม่?”แต่คือช่วยให้องค์กรถามว่า“เราอยู่ตรงไหนเมื่อเทียบกับ Technology นี้ และควรรับความเสี่ยงระดับใดในเวลานี้?”Technology บางเรื่องอาจกลายเป็น Platform ใหญ่ของโลก ขณะที่บางเรื่องอาจเหลือเฉพาะ Use Cases เฉพาะทาง และบางเรื่องอาจถูก Technology ใหม่กว่าเข้ามาแทนที่สิ่งที่องค์กรบริหารได้ไม่ใช่อนาคตของ Technology แต่คือ ระดับ Investment และ Timing ของตัวเอง
สรุป
Gartner Hype Cycle for Emerging Technologies 2021 กลั่นกรองข้อมูลจาก Technology มากกว่า 1,500 รายการให้เหลือ 25 Technology Profiles ที่ Gartner มองว่ามีศักยภาพสร้าง Transformational Benefits และผลกระทบกว้างต่อธุรกิจและสังคม โดยสรุปภาพใหญ่ออกเป็น 3 Themes ได้แก่ Engineering Trust, Accelerating Growth และ Sculpting Change Engineering Trust ครอบคลุม Technology เช่น Sovereign Cloud, Decentralized Identity, NFT, Homomorphic Encryption, Active Metadata Management และ Data Fabric; Accelerating Growth มี Multiexperience, Industry Cloud, AI-Driven Innovation, Quantum ML, Generative AI และ Digital Humans; ส่วน Sculpting Change มี Composable Applications, Composable Networks, AI-Augmented Design, AI-Augmented Software Engineering, Physics-Informed AI และ Technology อื่นที่ช่วยให้องค์กรปรับตัวต่อ Change ได้ดีขึ้น สิ่งที่ควรนำกลับไปจาก Hype Cycle 2021 จึงไม่ใช่รายชื่อ Technology ว่าอะไร “ดัง” แต่คือกรอบคิดว่า Transformation ต้องเริ่มจาก Trust จากนั้นใช้ Technology สร้าง Growth และท้ายที่สุดต้องสร้างความสามารถให้องค์กรปรับตัวต่อ Change ได้อย่างต่อเนื่องเมื่อพบ Emerging Technology ใหม่ เราจึงไม่ควรถามเพียงว่า “Technology นี้อยู่ตรงไหนบน Gartner?” แต่ควรถามต่อว่า “มันช่วยสร้าง Trust, Growth หรือ Adaptability ให้เราได้หรือไม่? มี Business Use Case อะไร? องค์กรพร้อมหรือยัง? Risk อยู่ระดับไหน? และ Action ที่เหมาะสมวันนี้คือ Watch, Study, Experiment, Pilot, Invest หรือ Scale?”เพราะเป้าหมายของ Technology Strategy ไม่ใช่การวิ่งให้ทันทุกกระแส แต่คือการรู้ว่า Technology ใดสำคัญต่อเรา ควรเริ่มเมื่อไร และต้องสร้าง Capability อะไรก่อนลงทุนจริง
#Gartner #GartnerHypeCycle #HypeCycle2021 #EmergingTechnologies #GenerativeAI #DataFabric #IndustryCloud #ComposableApplications #DigitalTransformation #TechnologyStrategy
.
------------------------
ที่มาข้อมูล
รวบรวมข้อมูลและรูปภาพ
